Ginseng nedir?

Ginseng 5000 yıllık geçmişi olan, kökleri insan vücuduna benzediğinden "insan otu" ismini almış, çok yıllık (perennial) bitki türüdür.

Güçlü iyileştirme özelliklerinden dolayı botanik isimi yunancada "Panax" yani "tam iyileştirme" adını almıştır. Ginseng binlerce yıldır uzak doğuda kullanılmasına karşın dünyada ve ülkemizde yaygın kullanım geçmişi en fazla 10 yıldır. Ginseng Siberi'de, Kore'de, Çin’de ve Kuzey Amerika’da uzun yıllardır kullanılan ve bilinen bir bitkidir.

Ginseng ailesi 11 üyeden oluşur ancak en bilinen ve tıbbi amaçlarla kullanılan tipleri Amerikan ginsengi (Panax quinquefolius), Kore ginsengi (Panax ginseng) ve Sibirya ginsengi (Eleutherococcus senticosus) isimleri ile bilinmektedir. Bu isimlerdeki "Panax" kelimesi ise Yunanca tam iyileşme demek olan panacea kelimesinden türetilmiş olan bir kelimedir.

ginseng

Ginseng kelimesi ise Çincede insan otu anlamına gelen (rénshen) kelimelerden türetilmiştir. Sebebide aşağıdaki resimde gördüğünüz gibi bitki kökünün insan vücuduna benzerlik göstermesidir. Bu benzerlikten dolayı eski dönemlerde insanlar bitkinin ilahi bir kaynağı olduğunu ve insan vucüduna bu sebeple iyi geldiğini düşünmektelerdir.

Çin’de yaklaşık 5000 yıllık geçmişi olan bir bitkidir ve özellikle eski Hint ketibelerinde bu bitkinin kökünden kutsal olarak bahsedilmektedir. Eski çin yazıtlarında ise bitkinin bir çok hastalığın tedavisinde nasıl kullanılacağına dair yazılar mevcut. Ginseng bitkisi yaprağı ve meyvesi olmasına karşın sadece kökü tedavide kullanılır ve yetiştirmesi çok uzun zaman alan bir bitkidir,

Ginseng kökü yetişkin seviyeye gelebilmek için en az 6 yıl toprak altında bulunmalı, 7-8 yaşına gelmiş olan bitkinin kökünün çapı 10 santimetre kadar olmaktadır. Beyaz ya da kırmızı renklerde olabilir. Kore ginsengi bu bitki türünün en etkili bireyi olarak kabul edilmektedir.

Kore ginsengi

En çok adını duyabileceğiniz ginseng çeşidi Kore ginsengi'dir. Kore ginsengi (Panax ginseng) en çok Kore, Çin ve Sibirya bölgesinde yetişir ancak Kore Ginsengi denmesinin en büyük sebebi bu bçlgenin yetiştirilmesi için en uygun bölge olması ve doğal olarak en çok burada yetişmesidir.

Kore ginsengi söylenenlere göre 100 yıl yaşayabilir ve ne kadar çok toprak altında kalırsa o kadar faydalıdır. Topraktan çıkarıldıktan sonra üretim şekline göre 2 isim alır, bunlar Kırmızı Ginseng ve Beyaz Ginseng'dirler. Yapılan bilimsel araştırmalara1 göre kırmızı kore ginsenginin etkileri beyaz kore ginsengine göre daha fazladır, bu sebepten en çok kırmızı kore ginsenginin adını duyarsınız. Kore ginsengi 20-22 ginsenosid içerir.

Kırmızı ginseng

Kırmızı ginseng en az 6 yıllık taze ve soyulmamış ginseng kökünün, 100 derece sıcak buharda en az 3 saat bırakılarak ve daha sonra en çok %15 nem oranlı bir ortamda kurutularak üretilir, bu aşamalardan geçen Ginseng kökü kırmızı rengi aldığından Kırmızı Kore Ginsengi olarak bilinir.

Yapılan araştırmalara2 göre sıcak buhar ginsengin biyo aktivite özelliğini yüksek oranda arttırmaktadır, hatta eğer 120 derecede bu proses gerçekleşirse antioksidan özelliği 8 kat ve kanı sulandırarak damarlarn rahatlama etkisini 32 kat arttırabilir.

Beyaz ginseng

Beyaz ginseng soyulmuş ginseng köklerinin güneşte veya sıcak hava akımında kurutulması ile elde edilir, yaklaşık olarak aynı içeriğe sahiptir ancak sıcak buharda bırakılmadığından etken maddelerinin etkisi daha azdır.

Amerikan ginsengi

Amerikan ginsengi (Panax quinquefolius) ginseng ailesinin önemli üyelerindendir ve amerikada 1700'lü yıllardan beri çzellikle kızılderililer tarafından kullanılmaktadır. Amerikan ginsengi de kızılderililer arasında kutsal bir değere sahipti ve tedavi amaçlı olarak halen kullanılmaktadır.

Amerikan ginsengi daha önce bahsettiğimiz kore ginsengine kıyasla daha fazla Ginsengosid içerir (29) ancak tedavi aşamasına gelindiğinde kore ginsenginin daha iyi sonuçlar verdiği görülmüştür, bunun sebebi tedavi amaçlı kullanılan Ginsenosidlerin miktarı amerikan ginsenginde daha düşük olmasıdır.

Sibirya ginsengi

Sibirya ginsengi (Eleutherococcus senticosus) her nekadar Ginseng adını taşısa ve aynı zamanda ginseng türleri ile aynı bileşiklere ve etkilere sahip olsada aslında ginseng ailesinden değildir, hatta Amerikada "Sibirya Ginsengi" adı ile satışı isim haklarından dolayı yasaklanmıştır ve Eleuthero ismi ile satılabilmektedir.

sibirya ginsengi içindeki etken maddenin adına eleutheroside denir ve araştırmacılara göre immün sistemin çalışmasını teşvik edici özelliğe sahiptir. Aynı zamanda içerdiği polysaccharides sayesinde kan şekerinide düşürebilir. diğer ginseng tiplerine kıyasla hakkında çok fazla araştırılmış veri bulunmamakta ancak yapılan çalışmalar kore ginsengine kıyasla daha az enerji arttırıcı ve iyileştirici özelliğe sahiptir.

Çin ginsengi

Çin Ginsengi aslında kore ginsengi ile aynı sayılır ve aradaki farkın daha çok etki farkıdır diyebiliriz, çin ginsengi daha düşük oranda ginsenosid içerdiğinden daha az önerji verecektir, bu sebeple daha çok çocuklarda ve yaşlılarda kullanılması önerilir, güneşte kurutulduğundan beyaz renklidir.

Panax ginseng

Panax ginseng aslında yukarıda da bahsettiğim gibi Kore ginsenginin bilimsel adıdır, farklı bir ginseng tipi değildir ancak bazı kaynaklarda hatalı olarak farklı olduğu yazıldığından bu yanlış anlamayı önlemek amacı ile ayrı başlık altında yazmak istedim.

Fiziksel özellikleri

Bir çok ginseng türü olmasına rağmen, Amerikan ve Asya ginsengi en değerli olanlardır ve yaygın olarak kullanılmaktadırlar. Asya ve Amerikan ginsengi görünüm olarak hemen hemen aynıdır. Bu yavaş büyüyen bitkiler genellikle dağ geçitlerinin yamaçlarında ve iyi drene olan dağlık ormanlarda yetişir.

Kullanımı

Tıbbi özellikleri nedeniyle çok popüler olan ginseng, ticari olarak dünyanın birçok yerinde yetiştirilmektedir. Ginseng için gittikçe artan talep dolayısıyla yabani ginseng oldukça azalmıştır hatta tehlikeli denebilecek bir hal almıştır. Ginseng bitkisi ağırlıklı olarak tedavi edici özellikleri nedeniyle kullanılır. Yaygın bir bitkisel ilaç olarak kabul edilir ve geleneksel Çin tıbbında önemli bir bileşendir.

Diyabet tedavisinde, erkeklerde cinsel fonksiyon bozukluklarında, kan şekerini düşürmede ve kan kolestrolünü azaltmada kullanılır. Aynı zamanda afrodizyak ve uyarıcı olarak etkili olduğu ve oldukça popüler bir anti-aging maddesi olduğu bilinmektedir. Ginsengin faydaları kozmetiği ve enerji içeceklerini de kapsar. Çorbalara da eklenebilir. Ginseng kökleri genellikle kurutulmuş olarak satılır. Bunları bütün ya da dilimler halinde satın alabilirsiniz.

Sayısız kozmetiğin ve bitkisel takviyenin içinde bulunan bir aktif maddedir aynı zamanda ginseng çayı olarak da çay poşetleri satılmaktadır. Ginsengi medikal amaçlar için kullanmaya başlayan antik Çinlilerdir. Gözlere parlaklık vermek, güç kazanmak ve pek çok hastalık için kullanmışlar ve bu durum bir ticarete dönüşmüştür. Çinliler bu bitkiyi Kore’den ve bazı Kuzey Amerikan ülkelerinden satın almaya başlamışlardır.

Sözlükte "ginseng" ne demek?

1. Uzak doğu ülkelerinde yetişen çokyıllık otsu bitki.

Ginseng kelimesinin ingilizcesi

n. east Asian plant; aromatic root this plant (used medicinally)
n. ginseng, east Asian plant; aromatic root this plant
n. ginseng, east Asian plant; aromatic root this plant (used medicinally)

Son eklenenler

opu
npn

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç